Kısa bir özet.
Sadece zenginseniz, ya da sadece yakışıklıysanız iyi.
Her ikisi beraberse, o zaman kötü.
Neden?
Çünkü ilk olarak bu gerçek olamayacak kadar iyi görüldüğü için kötü.
İkincisi, bu kadar iyi bir seçenekseniz, müşteriniz çok olacağından,
sizin için yapılması gerekecek rekabet şiddetli olacağından kötü.
Ekonominin gerçekler değil, beklentiler üzerinden yürüdüğünün güzel bir
benzetmesi yapılmış.
*Zengin ve yakışıklıysanız evde kalabilirsiniz!
<http://globalekonomikmonitor.blogspot.com/2012/11/zengin-ve-yaksklysanz-evde.html>*
Bugün artık finansal piyasalarda işlem yapan profesyonellerden
amatörlere kadar herkes casino mantığı içinde düşünme yetisi kazandığı
için, her gün büyük dalgalanmalar gösteren hisse senetlerinin fiyatının
nasıl oluştuğu ve neyi ifade ettiği hakkında pek fazla bilgi sahibi
değildir. Günlük faaliyetlerini gerçekleştiren firma çalışanları da
şirketlerinde herhangi bir normal dışı durum olmadığını bilseler de
şirketlerinin hisse senetlerindeki gün içi değişimleri normal
karşılarlar. Peki ama her an değişen hisse senedi fiyatlarını nasıl
yorumlamalıyız öyleyse? Bu kadar normal karşılamak bizi anormal durumuna
düşürmez mi?
Ekonomistler bu değişimin mantıksal dışavurumunu genellikle etkin
piyasalar hipotezi ile yaparlar. Piyasaların bilgi açısından etkin
çalıştığını bu nedenle de hisse senedi gibi varlıkların mevcut bilgiye
ve yeni bilgiye en yüksek hızda tepki verdiğini söylerler. Bir hisse
senedinin değerinin mevcut bilgiyi içermesi oldukça mantıklıdır ama yeni
bilgiyi içerdiğini söylemek biraz ezoterik olmaz mı? Ekonomistlere göre
yeni bilgi şu anda bilinmeyen fakat gelecekte rastlantısal olarak ortaya
çıkacak bilgi olarak tanımlanır. Kaba bir çıkarımla açıklamak gerekirse,
bugün yaptığımız bazı tahminler bize gelecekte bir şeyler olacağını
söyler ve sonra da bu olayların gerçekten olduğu varsayımını kullanarak
hisse senedi fiyatlarını değiştiririz. Herkesin hayal gücü olduğu için
de fiyatlar dalgalanır durur. Her ne kadar eleştirel yanı güçlü olsa da
etkin piyasalar teorisi son derece karmaşık bir değerleme modeli
kullanır. Şu ana kadar birçok bilimsel model ileri sürülse de bu
değerleme modelinin hangi insan davranışından evrildiğini söyleyen
çıkmamıştır. Gelin şimdi hep beraber hisse senetlerinin günlük
fiyatlarının ardındaki irrasyonel insan davranışını bulmaya çalışalım.
Bunu yaparken de daha kolay anlaşılmasını sağlamak için facebook
örneğini kullanalım.
Dünyanın en büyük müşteri portföyüne sahip şirketi olan facebook 17
Mayıs 2012 tarihinde 38 dolar fiyat ile halka arz edildi. Dünya sosyal
medyasını veya başka bir ifadeyle söylersek dünya düşünme, yaşama ve
paylaşma işlem hacminin neredeyse tamamını elinde bulunduran facebook
için 38 dolarlık başlangıç fiyatı son derece makuldü. Fakat facebook'un
değeri halka arz olur olmaz düşmeye başladı. Önlenemez çöküş bugün bile
sona ermiş değil. Facebook'un şu an değeri 23 dolar seviyelerinde. Hala
insanlar facebook'ta hesap açmaya devam ederken, şirketler
aktivitelerini facebook'a kaydırırken ya da kısaca dünya facebook ile
yaşamaya devam ederken, şirketin hisse senetleri neden bu kadar düşük
bir fiyattan değerleniyor? Hangi düşünce ve davranış şeklimiz bu fiyatı
oluşturuyor? Ya da etkin piyasa hipotezini savunan ekonomistlerin bakış
açısıyla sorarsak, gelecekte ne tür bir olayın olmasını bekliyoruz da bu
bilgiyi şu anki fiyatlara yansıtarak fiyatı bu seviyelere düşürmüş
bulunuyoruz?
Bu zor sorunun yanıtı kadınların anlaşılması oldukça zor bir davranış
şeklinde saklı. Psikolog Simon Chu ve bir grup arkadaşı 2007 yılında
"Too good to be true?" adlı bir makale yayınlarlar. Makale kadınların
karar verme sisteminde o ana kadar ortaya konulamamış çok tuhaf bir şeyi
ortaya çıkarmaktadır: "Bazı harikalar gerçek olmamalı!"
Chu ve arkadaşları kadınlar hakkında herkesin bildiği bir gerçekle yola
çıkarlar. Kadınlar iyi görünüşlü ve mevki sahibi erkeklerden
hoşlanmaktadırlar. Birçok kadını deneylerine konu eder ve bu
varsayımların ne kadar doğru olduğunu uzun vadeli bir ilişki açısından
test ederler. Yapılan deneylerde kadınlar birçok erkeğin fotoğraflarına
ve kısa özgeçmişlerine bakarlar ve kararlarını veriler. Kadınların
tamamına yakını iki farklı erkek modelini evlenilecek erkek olarak
seçerler. Bunlar yakışıklı ama yüksek bir mevki sahibi olmayan erkekleri
ile yakışıklı olmayan ama yüksek bir mevki sahibi olan erkeklerdir.
Fakat bu sonuçlar araştırma ekibini oldukça şaşırtır. Çünkü kadınlar en
mantıklı ve değerli evlilik seçeneği olan hem yakışıklı hem de mevki
sahibi olan erkekleri seçmezler. Yani yakışıklı erkekler diğerlerine,
yüksek mevki sahibi olanlar az maaşı olanlara tercih edilirken hem
yakışıklı hem de yüksek mevki sahibi olan erkekler uzun vadeli bir
ilişki ya da evlilik için tercih edilmemiştir. Peki, en rasyonel seçenek
olan bu seçenek neden tercih edilmemiştir dersiniz?
Simon Chu ve arkadaşları bu kez araştırmalarını bu soruya yöneltir ve
kısa zamanda kadınların neden böyle karar verdiğini bulurlar. Kadınlar
şöyle düşünmektedir: "Hem yakışıklı hem de yüksek mevkili bir erkek tüm
kadınlar tarafından hoş bulunacağından eşine sadık olmama ihtimali
yüksektir."
Evet kadınlar gelecekte olması muhtemel bir olayı olması yüksek
ihtimalmiş gibi karar mekanizmalarına ekleyerek kararlarını vermişler ve
hem yakışıklı hem de mevki sahibi erkekleri evlilik için tercih
etmemişlerdir. İşte hisse senetlerinin fiyatlarının oluşmasında da
kadınların bu karar verme sistemlerinin izleri vardır.
Facebook örneğine dönersek sosyal medya gibi 5 yıl, 10 yıl veya 20 yıl
sonra hangi boyutta olacağı bilinmeyen bir alanda facebook gibi güçlü
bir şirkete bile güvenemezsin. Bugün hem çekici hem de mevki sahibi biri
gibi olsa da şirketin son derece hızlı değişen dünyada gelecekte başka
bir trendin etkisiyle yok olup olmayacağını kim garanti edebilir?.. İşte
bu risk bugünkü fiyatlara yansıtılır ve bunun sonucunda da fiyatların
sürekli değişen yapısı ortaya çıkar.
Kadınların gelecek hayallerini gerçeğe dönüştürürken kullandıkları "bazı
harikalar gerçek olmamalı" bakış açısında olduğu gibi piyasalar da
şirketler ne kadar harika olsalar da geleceğin getirebileceği en
olumludan en olumsuza uzanan her çeşit senaryoyu kararlarına yansıtarak
fiyatların günlük dalgalanmalarına ve oluşmasına neden olurlar.
Finansal piyasalardaki herkes bugün hisse senetlerinin değerindeki
dalgalanmayı sorgulamadan normal bulmaktadır. Alışılabilir olan her şey
doğal gözükmeye başlarsa, doğal olmayan her şey de sadece alışılmış
olmayan olarak görülür. Sonrasında da yaşanan en acı krizler bile sadece
alışılmadık olarak değerlendirilip köklerindeki doğal olmayan
davranışların ortadan kaldırılmasına asla yönelinmez. Bu nedenle de
krizler kolay kolay çözülemez.
--
Unut ki, affetmek zorunda kalmayasin.
Ebner - eschenbach
Kurmusoldugum gruba uye olun
Moderasyonsuz, sansursuz ve ozgur bir gruptur:
[email protected]
Ayrilmak isterseniz de:
[email protected]
Arzuederseniz bloguma da goz atabilirsiniz.
http://orajpoyraz.blogspot.com/
Ben,ManeviMiras olarak,
Hicbir Ayet, hicbir Dogma,
Hicbir Donmus ve kaliplasmis Kural birakmiyorum.
Benim Manevi Mirasim Bilim ve Akildir...
K.Ataturk
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups
"Gugukluhayat" group.
To post to this group, send email to [email protected].
To unsubscribe from this group, send email to
[email protected].
For more options, visit this group at
http://groups.google.com/group/gugukluhayat?hl=en.
