* Ahmet Taner KIŞLALI: İŞTE DERSİM GERÇEĞİ <#mozTocId569354>
o
+ “Mustafa Kemal, genel olarak ulusal kurtuluş hareketini
temsil etmekte ve Türkiye’nin demokratlaşması ve feodal
kalıntılar ile Müslüman din adamlarının etkisinden
kurtarılması için çalışmaktadır. Kemal’e karşı, ilk olarak
emperyalizm, ikinci olarak feodal ağalar, üçüncü olarak din
adamları ve dördüncü olarak liman şehirlerinin yabancı
sermayeye bağlı ticaret burjuvazisi mücadele etmektedir.”
<#mozTocId422648>
+ “Feodal unsurlar, Kemalist parti tarafından gerçekleştirilen
reformlara rağmen, bugüne kadar ülkenin bu sapa bölgesinde
barınmayı başarmışlardır…Dersim, Türkiye’nin ulusal
ekonomisinin dışında kalmaktaydı.Öyle ki başka bir
vilayetten hiçbir tüccar, Dersim’de iş yapmayı göze
alamazdı.Devletin Dersim’de askerlik yükümlülüğünü
gerçekleştirmesi ve yasal vergileri toplaması, bugüne kadar
mümkün olmamıştır.” <#mozTocId613796>
+ “İsyanın arifesinde tapu kadastro idaresi, feodal aşiret
reislerinin elinde bulunan halka ait malların incelenmesi ve
saptanmasına ilişkin hükümet önlemlerini uygulamaya
başlamıştı.Bu durumda feodalizm, kendi yasadışı
egemenliğinin iktisadi temellerini yitirme tehlikesiyle
karşı karşıya bulunduğunu hissetti.İşte, özellikle bu önlem,
isyana yol açan neden olmuştur.” <#mozTocId195821>
+ “Suçlamalar doğru ise Tunceli – yani Dersim – niçin yıllar
boyu Atatürk’ün partisine oy vermiştir?Türkiye’de Kemalist
partiye – ya da başka bir partiye – verilen oyların yüzde
70′leri aştığı başka bir il var mıdır?” <#mozTocId638557>
Ahmet Taner KIŞLALI: İŞTE DERSİM GERÇEĞİ
Gezilerimde zaman zaman karşıma çıkan bir soru var:
_“Dersim isyanının arkasındaki gerçek nedir?”_
Özellikle gençlerden gelen bir soru bu.
Gençler, inançlarını savunuyorlar. Bilgileri dışındaki sorularla
karşılaştıklarında da, yanıtlarını gazete köşelerinde verilmesini
istiyorlar… Hem kendileri, hem de kendileri gibi bilmeyenler öğrensin diye.
Doğu ve Güneydoğu’daki başkaldırmalar içinde iki tane iki tanesi önemli:
Şeyh Sait ayaklanması ile Dersim ayaklanması.
Şey Sait ayaklanmasının arkasında İngiltere vardı.
İngiltere’nin amacı, bu ayaklanma sayesinde, Musul üzerindeki
isteklerini Türkiye’ye kabul ettirmekti. Kuzey Irak petrollerini kendi
denetimi altına almaktı.
_“Din elden gidiyor”_ görünümü altındaki ayaklanma bastırıldı. Ama
İngiliz emperyalizmi de amacına ulaşmış oldu.
Gerek Moskova, gerekse Türkiye komünistleri, Şeyh Sait ayaklanmasına (
1925 ) destek vermediler. Komintern ( Komünist Enternasyonal )
belgelerinde; bu tutumun nedenleri şöyle açıklanıyor:
_“Mustafa Kemal, genel olarak ulusal kurtuluş hareketini temsil
etmekte ve Türkiye’nin demokratlaşması ve feodal kalıntılar ile
Müslüman din adamlarının etkisinden kurtarılması için çalışmaktadır.
Kemal’e karşı, ilk olarak emperyalizm, ikinci olarak feodal
ağalar, üçüncü olarak din adamları ve dördüncü olarak liman
şehirlerinin yabancı sermayeye bağlı ticaret burjuvazisi mücadele
etmektedir.”_
Dersim, bugünkü Tunceli’nin eski adı. Ve Dersim tarihi, ayaklanmalarla dolu.
Padişahlara karşı ayaklanmışlar. Meşrutiyette ayaklanmışlar. Jön Türk
hareketinde ayaklanmışlar. Sonuncu olarak da cumhuriyet yönetimine karşı
ayaklanmışlar.
Kimler bunlar?
Osmanlının bile Tımar sistemine dahil edemediği şeyhler, ağalar, aşiret
reisleri… Yani yargı da kendileri olan, vergiyi de kendileri toplayan
gençleri askere yollamayıp kendi muhafızları yapan, haydut çeteleri
oluşturan feodal güçler.. Derebeyleri.
Niçin ayaklanıyorlar?
Bu geri düzen değiştirilmek istendiği için.
Komintern belgelerinde ( 1937 ), son Dersim ayaklanmasına neden olan
ortam şöyle anlatılıyor.[1]
_“Feodal unsurlar, Kemalist parti tarafından gerçekleştirilen
reformlara rağmen, bugüne kadar ülkenin bu sapa bölgesinde
barınmayı başarmışlardır…
Dersim, Türkiye’nin ulusal ekonomisinin dışında kalmaktaydı.
Öyle ki başka bir vilayetten hiçbir tüccar, Dersim’de iş yapmayı
göze alamazdı.
Devletin Dersim’de askerlik yükümlülüğünü gerçekleştirmesi ve
yasal vergileri toplaması, bugüne kadar mümkün olmamıştır.”_
Ve ekleniyor:
_“İsyanın arifesinde tapu kadastro idaresi, feodal aşiret
reislerinin elinde bulunan halka ait malların incelenmesi ve
saptanmasına ilişkin hükümet önlemlerini uygulamaya başlamıştı.
Bu durumda feodalizm, kendi yasadışı egemenliğinin iktisadi
temellerini yitirme tehlikesiyle karşı karşıya bulunduğunu hissetti.
İşte, özellikle bu önlem, isyana yol açan neden olmuştur.”_
Son Dersim ayaklanmasının çok kanlı bir biçimde bastırıldığı doğrudur.
Hareketi yöneten komutanın, bu nedenle görevden alındığı da
bilinmektedir. Ama Dersim ayaklanması nedeni ile Atatürk’ü ve Kemalizmi
suçlamaya çalışanların öncelikle şu soruyu yanıtlamaları gerekir:
_“Suçlamalar doğru ise Tunceli – yani Dersim – niçin yıllar boyu
Atatürk’ün partisine oy vermiştir?
Türkiye’de Kemalist partiye – ya da başka bir partiye – verilen
oyların yüzde 70′leri aştığı başka bir il var mıdır?”_
İşte Dersim gerçeği!.. Gerisi _“laf-ı güzaf.”_
Kaynak : A.Taner KIŞLALI – Bir Türkün Ölümü, s.22-24., Ümit Yayıncılık,
1997.
(Cumhuriyet, Mart 1996)
[1] _“Komintern Belgelerinde Türkiye – Kürt Sorunu”_, Kaynak Yay.,
İstanbul, 1994
--
You received this message because you are subscribed to the Google Groups
"Gugukluhayat" group.
To post to this group, send email to [email protected].
To unsubscribe from this group, send email to
[email protected].
For more options, visit this group at
http://groups.google.com/group/gugukluhayat?hl=en.
