Witam!
Mam nadzieję, że ostatni to już odcinek serialu pt.: ,,Odnośnie do
odnoszenia się do odnośników''. W każdym razie ja już chyba wszystko
powiedziałem, co wiedziałem, a może nawet i więcej ;-)
Dramatis personae: MW -- Marcin Woliński, BJ -- ja.
BJ> Oj, Marcinie, Marcinie... Czy to, że ,,tak się robiło'' ma naprawdę
BJ> rozstrzygające znaczenie?
MW> Myślę, że tak. Myślę, że jest to bardzo istotne. Jeżeli się tym nie
MW> przejmujemy, to tak, jakby powiedzieć, że wszyscy polscy redaktorzy
MW> techniczni to idioci, którym nie przyszło do głowy, żeby zajrzeć do
MW> dzieł cytowanych przez Was autorytetów.
O przepraszam. To, że się z Tobą nie zgadzam, nie znaczy, że mam Cię
za idiotę.
MW> Decyzjami urzędników bym się nie przejmował, ale w tym przypadku
MW> prosiłem o przykłady z życia, a nie z norm.
Zrobiłem ,,trzepanie'' dawno wydanych książek, które miałem pod ręką.
Studia biblioteczne zostawiam co bardziej zaperzonym. A oto wyniki.
1. J. U. Niemcewicz, ,,Śpi\'ewy historyczne'', 1819
Przypisy w tekście na ogół zaznaczane są jako:
<podniesiona gwiazdka><nawias okrągły zamykający>
Tak też jest w przypisie. Należy przypuszczać, że właśnie
z zastosowania do przypisów wzięła się podniesiona gwiazdka,
używana obecnie nagminnie jako znak mnożenia.
W jednym miejscu przypisy w tekście zaznaczone jako:
<litera kursywą normalnej wielkości><nawias okrągły zamykający>
Tak samo w przypisie.
2. K. Darwin, ,,O powstawaniu gatunków...'', 1884--5
<cyfra składana frakcją górną><nawias okrągły zamykający>
Na poszczególnych stronach przypisy numerowane są od 1.
Do niektórych przypisów używana jest gwiazdka, podobnie jak
w poz. 1.
3. A. Br\"uckner, ,,Walka o język'', 1917
Przypisy w tekście zaznaczane są jako:
<podniesiona gwiazdka><nawias okrągły zamykający>
Tak samo w przypisie.
4. M. Smoluchowski, ,,Pisma'', 1927
Przypisy w tekście zaznaczane są jako:
<cyfra składana frakcją górną><nawias okrągły zamykający>
Tak samo w przypisie.
5. S. Saks, A. Zygmund, ,,Funkcje analityczne'', 1938
Przypisy jak w poz. 4.
6. A. Mostowski, ,,Logika Matematyczna'', 1948
Przypisy jak w poz. 4.
7. F. Fenikowski, ,,Rękopis z gospody <<Pod Łososiem>>'', 1957
Przypisy w tekście zaznaczane są jako:
<cyfra składana frakcją górną>
Tak samo w przypisie. Najwcześniejszy przypadek ,,współczesnego''
stylu.
8. H. Steinhaus, ,,Kalejdoskop matematyczny'', 1957
Przypisy w tekście zaznaczane są jako:
<podniesiona gwiazdka>
Tak samo w przypisie. Czyżby w tym czasie zaczął zanikać
,,nawias przypisowy''?
9. L. Infeld, ,,Wybrańcy bogów'', 1958
Przypisy jak w poz. 8.
10. E. Warzenica, ,,J. I. Kraszewski'', 1962
Przypisy jak w poz. 7, czyli ,,współczesne''.
Ciekawostka: zamiast znaku eogonek konsekwentnie
używany jest dobrze znany TeX-owcom znak ecedilla.
11. E. Tarnawski, ,,Matematyka dla studentów...'', t. II, 1963
Przypisy w tekście zaznaczane są jako:
<nawias okrągły otwierający><cyfra składana
frakcją górną><nawias okrągły zamykający>
Tak samo w przypisie. Raczej chyba nietypowy sposób oznaczania
przypisów.
12. R. P. Feynman, ,,Wykłady z fizyki'', t. I, 1971
<podniesiona gwiazdka><nawias okrągły zamykający skł. frakcją górną>
Tak samo w przypisie.
Trudno powiedzić, na ile reprezentatywna jest pozycja 1, ale wszystko
wskazuje na to, że w Polsce frakcja górna w przypisach zalęgła się bardzo
dawno. Wydaje się także, że ,,stara'' tradycja nakazywała używanie nawiasu
jako elementu odnośnika i że tradycja ta zaczęła zanikać parę lub paręnaście
lat po II wojnie światowej, a zatem przypisy beznawiasowe to względnie
,,nowa'' tradycja.
BJ> Ale jak będziesz w moim wieku i będziesz musiał zdrowo oczu
BJ> nawytrzeszczać, żeby móc zidentyfikować numer przypisu, to
BJ> może zmienisz zdanie ;-)
MW> Wiesz Jacko, ja już człowiek niemłody, trudno zmieniam przyzwyczajenia.
Wiem. Ale Ty jeszcze nie wiesz (przynajmniej z własnego doświadczenia),
że po czterdziestce ręce się robią za krótkie do czytania. Ja _naprawdę_
mam kłopoty z odcyfrowaniem odnośników we współcześnie składanych książkach.
Skład z użyciem komputera tylko spotęgował efekt nieczytelności (niby
paradoksalnie, ale jak się dobrze zastanowić, to nie jest to odosobniony
przypadek spaskudzenia dorobku pokoleń przez techniki komputerowe), bowiem
obecnie używa się do przypisów _tego samego kroju_, tyle że zmniejszonego
proporcjonalnie, zamiast specjalnego kroju sześcio- lub siedmiopunktowego,
tzn. poszerzonego i o zwiększonym oczku. TeX jest dość wyjątkowym programem
z gatunku zwanego detepe, który zwraca uwagę na takie drobiazgi. (Może
najnowszy InDesign? Czy ktoś coś wie na ten temat?)
MW> A wy młodzi gniewni, jeden z drugim, przychodzicie i mówicie, że
MW> wszystko dotychczas się robiło źle. I że wy powiecie, jak to ma być
MW> od tej pory... 0:-)
I jeszcze jedna rzecz, której -- zapewne z wrodzonej skromności -- nie
nie dopuszczasz do siebie, a może i nie uświadamiasz sobie. Tradycja
nie powstała raz na zawsze. Tradycja powstawała oczywiście przed laty,
ale powstaje także teraz. Z Twoim, moim, naszym udziałem.
MW> A tej reguły nie stosuje nikt.
Ale może będzie stosował? ;-)
Serdeczności -- Jacko
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
Bogus\l{}aw Jackowski: [EMAIL PROTECTED]
----------------------------------------------------------------
Hofstadter's Law: It always takes longer than you expect, even
when you take into account Hofstadter's Law.
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-
