*** From [EMAIL PROTECTED] [2000-08-07 09:39:18]
W ramach mej dosc beznadziejnej walki z mitami, jakoby zagraniczne
"inwestycje" byly wielce korzystne dla Polski (ktos tu nawet bredzil
o miliardach dolarow, jakie mialy wzmocnic polska gospodarke!) -
zamieszczam ponizszy artykul.
Artykul ma wielka wade: jest dlugi, a jego czytanie wymaga pewnego
napiecia uwagi. Mam jednak nadzieje, iz co poniektorym otworzy oczy
na FAKTYCZNY stan rzeczy.
Tylko co poniektorym - gdyz istnieja ludzie o niereformowalnych
pogladach. I tych nie przekona nikt, nic i nigdy.
mjw
[Duze litery w tekscie - zamiast podkreslen - pochodza ode mnie]
-----------------------------------------------------------------------
Inwestycje bezposrednie w Polsce
================================
Korzysci, a moze straty?
-----------------------
Inwestycje zagraniczne na razie NIE PRZYCZYNILY SIE DO STRUKTURALNEJ
MODERNIZACJI GOSPODARKI poprzez rozwijanie nowoczesnych galezi
produkcji, wymagajacych rozleglych badan naukowych. A to mozna odbierac
jako TRAKTOWANIE POLSKI JEDYNIE JAKO RYNKU ZBYTU. Konieczna jest aktywna
polityka panstwa, ktora przeciwdzialalaby wszystkim niekorzystnym
zjawiskom zwiazanym z inwestowaniem podmiotow zagranicznych w Polsce.
Powinna sie ona wyrazac nie tylko w odpowiednich regulacjach prawnych,
ale w umocnieniu pozycji konkurencyjnej polskich malych i srednich firm,
w promowaniu ich dostepu do finansow, nowych rynkow zbytu i
specjalistycznych uslug marketingowych. Potrzebna jest polityka
proeksportowa, jaka prowadza kraje, z ktorych pochodza inwestycje
zagraniczne.
Doswiadczenia innych gospodarek oraz analiza strategii rozwojowych
miedzynarodowych korporacji wskazuja, iz NIE NALEZY SIE SPODZIEWAC
ZNACZNEGO ZWIEKSZENIA MIEJSC PRACY I REDUKCJI BEZROBOCIA W POLSCE.
Kapital zagraniczny jedynie w kilku branzach i na kilku lokalnych
rynkach pracy (w Warszawie i w pasie przygranicznych wojewodztw
zachodnich) odgrywa wieksza role. Firmy te sa W NIEWIELKIM STOPNIU
ZAINTERESOWANE PODNOSZENIEM KWALIFIKACJI SWOICH SZEREGOWYCH PRACOWNIKOW.
Inwestycje zagraniczne naplywaja do kraju w postaci inwestycji
portfelowych oraz bezposrednich. Dla panstwa pozadane sa te drugie, gdyz
W PRZYPADKU INWESTYCJI PORTFELOWYCH BARDZO CZESTO MAMY DO CZYNIENIA Z
KROTKOTERMINOWYM KAPITALEM SPEKULACYJNYM, KTORY MOZE POWODOWAC, I BARDZO
CZESTO TAK SIE DZIEJE, POWAZNE ZAKLOCENIA W GOSPODARCE NARODOWEJ. Jednak
rowniez inwestycje bezposrednie, gdy brak odpowiedniej strategii
gospodarczej i regulacji prawnych, moga przyniesc wiecej szkod niz
korzysci.
Potocznie mianem inwestycji bezposrednich okresla sie filie i oddzialy
przedsiebiorstw zagranica i udzialy w zagranicznych spolkach akcyjnych,
ktore pozwalaja na kontrole nad przedsiebiorstwem. Zwykle firma
miedzynarodowa nabywa na wlasnosc lub wspolwlasnosc przedsiebiorstwo
zagranica i produkuje w nim te same wyroby, co w firmie macierzystej.
Jednak coraz czesciej KORPORACJE MIEDZYNARODOWE ZAMIAST ZAKLADAC WLASNE
FILIE POZA GRANICAMI KRAJU, PREFERUJA POROZUMIENIA Z PARTNERAMI
ZAGRANICZNYMI NA PRODUKCJE CZESCI LUB PODZESPOLOW, KTORE NASTEPNIE SA
WYMIENIANE MIEDZY ZAKLADAMI. Ostatecznie poszczegolne komponenty i
produkty finalne sa montowane w kraju macierzystym przedsiebiorstwa
miedzynarodowego, badz w danym miejscu zagranica.
Zwykle przedsiebiorstwa miedzynarodowe wywodza sie z panstw najbardziej
rozwinietych, o produkcie krajowym brutto per capita od dwoch do kilku
tysiecy dolarow. Ze wzgledu na poziom zakumulowanego kapitalu oraz
wyczerpanie sie korzysci plynacych z wylacznosci i lokalizacji w kraju
macierzystym, korporacje decyduja sie na zainwestowanie kapitalu
zagranica.
Podejmujac taka decyzje, firmy miedzynarodowe kieruja sie przede
wszystkim checia zdobycia nowych rynkow zbytu, ominiecia barier celnych
i wykorzystania nizszych kosztow produkcji, po to aby jeszcze bardziej
zwiekszyc zyski.
Kto ich potrzebuje
------------------
Inwestycje zagraniczne sa pozadane w tych panstwach, w ktorych brak
oszczednosci na inwestowanie w rozwoj produkcji i uslug we wlasnym
kraju. Potrzebuja ich gospodarki narodowe, ktore przystosowujac sie do
mechanizmow rynkowych nie sa w stanie wlasnymi silami przeprowadzic
transformacji. Szczegolnie pozadane dla nich sa takie inwestycje, ktore
dzieki lokalizacji w slabo rozwinietych regionach o bardzo wysokiej
stopie bezrobocia przyczynialyby sie do rozwoju tych regionow, do
likwidacji dysproporcji rozwojowych i podniesienia zamoznosci ich
mieszkancow. Pozadane sa takie inwestycje, ktore pomoglyby rozwijac
krajowe osrodki naukowo-badawcze i ktore udostepnilyby najnowsze
technologie, przyspieszajace rozwoj.
NIE JEST LATWO SPRAWIC, ABY INTERESY PANSTWA PRZYJMUJACEGO INWESTYCJE
ZAGRANICZNE BYLY ZBIEZNE Z INTERESAMI WIELKICH KORPORACJI
MIEDZYNARODOWYCH, ktorych glownym motywem dzialania jest maksymalizacja
zyskow i dazenie do uzyskania, zachowania i zwiekszenia przewagi
technologicznej na rynkach zagranicznych w dziedzinach przemyslu o
wysokiej intensywnosci technologicznej. Wlasnie z tych powodow
korporacje wola inwestowac w krajach najbardziej rozwinietych, czyli w
USA, Japonii i panstwach Unii Europejskiej. Przypada na nie ponad 80
procent inwestycji zagranicznych. Jednoczesnie z tych panstw pochodzi 70
procent wszystkich inwestycji zagranicznych. W Polsce podmioty
zagraniczne w latach 90. zainwestowaly ponad 39 mld dolarow. Szacuje
sie, ze w tym roku naplynie okolo 10-12 mld dolarow inwestycji
bezposrednich. Same wplywy z prywatyzacji maja wyniesc ok. 5 mld
dolarow, wiecej niz w ubieglym roku (2,8 mld dolarow).
Podstawy prawne
---------------
W rozwoju inwestycji zagranicznych w Polsce przelomem byla modyfikacja w
grudniu 1988 r. ustawy o prowadzeniu dzialalnosci z udzialem podmiotow
zagranicznych. Dawala ona inwestorom gwarancje niezmiennosci zasad
opodatkowania i transferu zysku przez okres 1990-1995, nawet w przypadku
zmiany w Polsce zasad opodatkowania podatkiem dochodowym. Podmioty
zagraniczne mogly tworzyc spolki z ograniczona odpowiedzialnoscia oraz
spolki akcyjne ze 100-procentowym udzialem zagranicznym. Minimalny
udzial partnera zagranicznego w spolce joint venture nie mogl byc nizszy
niz 20 procent. Inwestor zagraniczny musial wlozyc do spolki minimum 50
tys. dolarow. Inwestorzy uzyskali ulgi celne polegajace na zwolnieniu z
cla maszyn i urzadzen wnoszonych przez partnera zagranicznego do spolki
oraz trzyletnie zwolnienie z podatku dochodowego bez wzgledu na
przedmiot dzialalnosci, z mozliwoscia przedluzenia na kolejne 3 lata,
jesli spolki te podejmowaly dzialalnosc gospodarcza w dziedzinach
preferowanych przez panstwo.
Pozwolenia na zalozenie spolek joint venture wydawala Panstwowa Agencja
ds. Inwestycji Zagranicznych. Spolki, ktore powstaly na poczatku lat
90., w wiekszosci byly spolkami z kapitalem niemieckim, amerykanskim,
szwedzkim, holenderskim i francuskim. Ich kapital zakladowy z reguly nie
przekraczal 100 tys. dolarow. Dzialaly one w handlu hurtowym i
detalicznym, przetworstwie owocow i warzyw, miesa oraz innych artykulow
spozywczych, w produkcji materialow budowlanych oraz w uslugach
transportowych, konsultingowych, reklamie i zarzadzaniu. Wiekszy naplyw
inwestycji zagranicznych do Polski nastapil po wejsciu w zycie
uchwalonej 14 czerwca 1991 r. ustawy o spolkach z udzialem kapitalu
zagranicznego. Wielokrotnie nowelizowana wciaz stanowi podstawe prawna
funkcjonowania inwestycji zagranicznych w Polsce.
Nowa ustawa zezwolila na zakladanie przez podmioty zagraniczne spolek z
o.o. przy minimalnym wkladzie inwestora zagranicznego 20 tys. dolarow, a
w przypadku spolek akcyjnych - 40 tys. dolarow. Inwestorzy moga zakladac
spolki joint venture zarowno z partnerem polskim, jak i zagranicznym.
Moga oni tez brac udzial w procesie prywatyzacji, kupujac akcje
sprywatyzowanych zakladow na gieldzie lub w ofercie publicznej. Moga tez
wykupic cale przedsiebiorstwo, ktore jest przeznaczone do likwidacji,
badz tez utworzyc spolke z udzialem skarbu panstwa. W przypadku
przedsiebiorstw juz skomercjalizowanych podmioty zagraniczne moga nabyc
akcje przedsiebiorstwa na gieldzie lub wykupic caly zaklad bezposrednio.
Inwestorzy zagraniczni moga tez uczestniczyc w tzw. szybkiej sprzedazy
calego przedsiebiorstwa w regionach o wysokim bezrobociu strukturalnym.
W pozostalych regionach dzieki pozwoleniu ministerstwa skarbu moga wziac
udzial w pierwszej rundzie przetargu oferowanego na sprzedaz zakladu.
Bez pozwolenia inwestorzy moga uczestniczyc w drugiej rundzie takiego
przetargu.
W zasadzie w Polsce inwestorzy zagraniczni moga prowadzic dzialalnosc
gospodarcza we wszystkich dziedzinach. Podlegaja tym samym ograniczeniom
prawnym co podmioty krajowe. Na niektore formy dzialalnosci wydawane sa
licencje, np. w dziedzinie transportu, przemysle spirytusowym i
tytoniowym, przemysle farmaceutycznym, zbrojeniowym, w dziedzinie
telekomunikacji, bankowosci, ubezpieczeniach itp.
Firmy zagraniczne, ktore maja swoje siedziby na terenie Polski, sa
zobowiazane do placenia podatku od calego dochodu bez wzgledu na miejsce
jego powstania. Firmy, ktore nie maja siedziby w Polsce, placa podatek
od dochodu wytworzonego na terenie Polski. Podatek wynosi tyle co dla
podmiotow krajowych - 30 procent. Z placenia podatku dochodowego
zwolnione sa te podmioty zagraniczne, ktore nie maja siedziby w Polsce,
a ich dzialalnosc jest finansowana z funduszy miedzypanstwowych
instytucji finansowych oraz ze srodkow przyznanych przez panstwa obce na
podstawie umowy zawartej przez rzad panstwa polskiego z tymi
instytucjami lub panstwami. Chodzi tutaj, np. o przedsiewziecia
finansowane ze srodkow Unii Europejskiej czy tez Polsko-Amerykanskiego
Funduszu Przedsiebiorczosci, a obslugiwane przez podmioty, firmy
wywodzace sie z Unii Europejskiej czy z USA.
Ulgi
----
INWESTORZY ZAGRANICZNI KORZYSTAJA Z LICZNYCH ZWOLNIEN PODATKOWYCH. Do 50
procent poniesionych wydatkow moga sobie odpisac inwestorzy zagraniczni,
ktorzy dzialaja w miejscach o duzym bezrobociu i zwieksza zatrudnienie
od 8 do 20 procent, w zaleznosci od rodzaju prowadzonej dzialalnosci;
podmioty, ktore zainwestuja przynajmniej 2 mln ecu w ciagu 4 lat w
dzialalnosc produkcyjna; firmy, ktore zainwestuja i zainstaluja maszyny
wraz z licencjami i patentami (dodatkowo zaplaca one tylko 20-procentowy
podatek) oraz firmy produkujace leki i sprzet medyczny, ktore nabeda
budynki, maszyny, sprzet po to, aby zainstalowac wysokiej jakosci system
bezpieczenstwa w produkcji lekow i sprzetu medycznego oraz wprowadza
system jakosci ISO 9000.
NIEKTORE FIRMY ZAGRANICZNE MOGA BYC CALKOWICIE ZWOLNIONE Z PLACENIA
PODATKU PRZEZ 10 LAT. To uprawnienie przyznaje sie podmiotom
zagranicznym, ktore dzialaja w specjalnych strefach ekonomicznych z
bardzo wysokim bezrobociem i zainwestuja 2 mln ecu, lub zatrudnia wiecej
niz 100 osob. Przez nastepne 10 lat beda placic polowe naleznego
podatku. Sa tez zwolnione na okres 20 lat od placenia podatku od
nieruchomosci i podatku VAT od towarow wytworzonych w strefie i
sprzedanych na rodzimym rynku.
Kto inwestuje i w co
--------------------
W Polsce najwiekszymi inwestorami zagranicznymi sa wloski FIAT oraz
koreanski koncern Daewoo. Obie firmy dzialaja w przemysle samochodowym,
chociaz prowadza tez inna dodatkowa dzialalnosc w zakresie ubezpieczen i
bankowosci, produkcji aparatury elektrycznej i budownictwa. FIAT
zainwestowal do konca 1999 r. 1,47 mld dolarow, a Daewoo ponad 1,55 mld
dolarow.
NAJCHETNIEJ KONCERNY ZAGRANICZNE INWESTUJA W POLSCE W HANDEL,
DYSTRYBUCJE TOWAROW, POSREDNICTWO FINANSOWE I BANKOWOSC. W najblizszych
latach nalezy sie spodziewac dalszej ekspansji zagranicznych
dystrybutorow detalicznych i hurtowych w Polsce. Coraz czesciej bedzie
ich mozna spotkac w malych miastach. Swiadcza o tym listy intencyjne
skladane w urzedach w calej Polsce.
Obecnie na rynku polskim znane sa takie sieci handlowe jak: francuskie
Auchan, Geant, Carrefour, E. Leclerc, niemieckie HIT, Metro, Plus
Discount, norweska Rema 1000, holenderska Ahold, belgijska Globi, czy
portugalska IMB Jeronimo Martines.
Stosunkowo duzy udzial maja firmy zagraniczne w transporcie i lacznosci,
budownictwie, uslugach i zaopatrywaniu w energie elektryczna, gaz i
wode. W przypadku dzialalnosci produkcyjnej inwestorzy zagraniczni
zainteresowani sa glownie branza spozywcza, srodkami transportu,
chemikaliami oraz prowadzeniem dzialalnosci poligraficznej i
publikacyjnej.
FIRMY ZAGRANICZNE NIE SA ZAINTERESOWANE ROZWIJANIEM DZIALALNOSCI W
ZAKRESIE TWORZENIA NOWYCH TECHNOLOGII. DO RZADKICH WYPADKOW NALEZA
SYTUACJE, W KTORYCH DANA FIRMA ZAGRANICZNA ZAINWESTUJE WE WLASNY OSRODEK
BADAWCZO-ROZWOJOWY W POLSCE. Wyjatkiem jest amerykanski koncern Motorola
INC, specjalizujacy sie w produkcji polprzewodnikow i tworzeniu osrodkow
software'owych, ktory zamierza utworzyc w Pychowicach (Krakowski Park
Technologiczny) duzy osrodek naukowo-badawczo-produkcyjny.
Najchetniej inwestuja Amerykanie. Przypada na nich blisko 20 procent
wartosci wszystkich inwestycji. Wsrod inwestorow nalezy wymienic: Air
Touch, AT&T, Boeing, Coca Cola, Eli Lilly, General Motors, Goodyear,
Gerber, International Paper, Pepsico, Philip Morris, Procter&Gamble.
Nastepni w kolejce sa Niemcy, na ktorych przypada okolo 10 procent
wartosci wszystkich inwestycji (obok handlu chetnie inwestuja w system
bankowy; szacuje sie, ze przypada na nich ponad 30 proc. wszystkich
kapitalow zainwestowanych w sektor bankowy), Wlosi (7,5 proc.), Francuzi
(7,5 proc.), Holendrzy (5,5 proc.), Koreanczycy z Korei Pld. (5 proc.),
Brytyjczycy (4,6 proc.), Austriacy (3 proc.) i Szwedzi (2,6 proc.).
Bilans zyskow i strat
---------------------
Struktura inwestycji zagranicznych pokazuje, ze OBAWY DROBNYCH
PRZEDSIEBIORCOW PRZED KONKURENCJA DUZYCH KONCERNOW, DROBNYCH KUPCOW
PRZED KONKURENCJA ZE STRONY HIPER- I SUPERMARKETOW SA UZASADNIONE.
Oczywiscie z jednej strony firmy zagraniczne zmuszaja rodzimych
producentow i handlowcow do zwiekszania produkcji, podnoszenia
konkurencyjnosci oferowanych towarow i ich roznicowania. Zmuszaja ich
tez do okreslenia na nowo zasad organizacji produkcji i handlu oraz do
wprowadzenia nowoczesnego sposobu zarzadzania i kierowania sie zasada
rentownosci. W przypadku przedsiebiorstw sprywatyzowanych inwestycje
zagraniczne przyczynily sie do szybszego zwiekszenia produkcji.
Posrod zjawisk niekorzystnych nalezy wymienic BARDZO WYSOKI IMPORT
TOWAROW Z FIRM ZAGRANICZNYCH, NALEZACYCH DO KORPORACJI I ZASTEPOWANIE
NIMI WYROBOW KRAJOWYCH, A TAKZE OGRANICZANIE PRODUKCJI W KRAJU NA RZECZ
DOSTAW Z INNYCH FIRM KOOPERUJACYCH. Ten wysoki import przyczynia sie do
zwiekszenia deficytu obrotow biezacych bilansu platniczego Polski, ktory
znacznie przekracza 7 proc. PKB. Podczas gdy przekroczenie 5 proc. PKB
jest niebezpieczne, jesli nie podejmuje sie konkretnych dzialan
zmierzajacych do jego zmniejszenia.
Firmy zagraniczne, importujac towary ze swoich firm z roznych panstw,
stosuja polityke cen transferowych, polegajaca na obnizaniu cen w
eksporcie i podwyzszaniu w imporcie. POZWALA TO NA TRANSFER ZYSKOW DO
KRAJU MACIERZYSTEGO. W POLSCE ZAS WYKAZUJE SIE NISKA RENTOWNOSC PO TO,
ABY ZAPLACIC JAK NAJNIZSZE PODATKI. Trzeba jeszcze wziac pod uwage to,
ze firmy zagraniczne czesto zaciagaja kredyty na rozpoczecie
dzialalnosci w danym kraju, ktore trzeba pozniej splacac. STAD WARTOSC
INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH JEST DUZO NIZSZA (O OKOLO DWIE TRZECIE) niz
podaja oficjalne statystyki PAIZ, NBP czy GUS.
Wielkie sieci handlowe przyczyniaja sie takze do utraty pracy drobnych
handlowcow. Obecnie male sklepy tworzone sa na wsiach, gdyz w duzych i
srednich miastach bankrutuja. Niebezpiecznie pod tym wzgledem robi sie
takze w malych miasteczkach.
PRZECIETNE PLACE W FIRMACH ZAGRANICZNYCH SA NIZSZE OD PRZECIETNYCH W
SEKTORZE PUBLICZNYM. FIRMY TE WCALE NIE ZATRUDNIAJA DUZO OSOB. Dazac do
minimalizacji kosztow, obarczaja pracownikow licznymi obowiazkami. W
przypadku fuzji niektorych koncernow nalezy sie spodziewac redukcji
zatrudnienia. Mozna liczyc sie z tym, ze firmy, ktore sa tworzone w
Polsce przez koncerny miedzynarodowe, bywaja pozbawione suwerennosci.
Jesli jakis koncern zacznie miec klopoty w ktorymkolwiek z panstw, albo
zmienia sie warunki umozliwiajace import z pominieciem cel, wowczas moze
zapasc decyzja o LIKWIDACJI MNIEJ ZNACZACYCH FIRM KOOPERUJACYCH.
Przykladem sa montownie samochodow takich koncernow jak chocby Ford czy
Volkswagen. Wlasnie maja zostac zamkniete, gdyz zgodnie z umowami
stowarzyszeniowymi Polski z UE, od 2002 r. przestana obowiazywac cla na
samochody importowane z Unii. Pracownicy tych montowni zostana bez
pracy.
Doswiadczenia innych gospodarek oraz analiza strategii rozwojowych
miedzynarodowych korporacji wskazuja, iz nie nalezy sie spodziewac
znacznego zwiekszenia miejsc pracy i redukcji bezrobocia w Polsce.
Kapital zagraniczny jedynie w kilku branzach i na kilku lokalnych
rynkach pracy (w Warszawie i w pasie przygranicznych wojewodztw
zachodnich) odgrywa wieksza role. Firmy te sa w niewielkim stopniu
zainteresowane podnoszeniem kwalifikacji swoich szeregowych pracownikow.
INWESTYCJE ZAGRANICZNE NA RAZIE NIE PRZYCZYNILY SIE DO STRUKTURALNEJ
MODERNIZACJI GOSPODARKI POPRZEZ ROZWIJANIE NOWOCZESNYCH GALEZI
PRODUKCJI, WYMAGAJACYCH ROZLEGLYCH BADAN NAUKOWYCH. A TO MOZNA ODBIERAC
JAKO TRAKTOWANIE POLSKI JEDYNIE JAKO RYNKU ZBYTU. Inwestycje zagraniczne
spowodowaly istotne zmiany kulturowe i obyczajowe, wprowadzajac zwyczaj
handlowania w dni swiateczne i promujac konsumpcyjny styl zycia.
NIOSA ONE TEZ ZAGROZENIE NADMIERNEGO UZALEZNIENIA GOSPODARKI POLSKIEJ OD
OBCEJ KONTROLI. DOCHODZI DO SYTUACJI, W KTORYCH BANKI ZAGRANICZNE WALCZA
O PRZEJECIE KLUCZOWYCH DLA ROZWOJU GOSPODARCZEGO KRAJU BANKOW POLSKICH,
NP. NIEDAWNA BATALIA O BANK INWESTYCJI GOSPODARCZYCH.
Konieczna jest aktywna polityka panstwa, ktora przeciwdzialalaby
wszystkim niekorzystnym zjawiskom zwiazanym z inwestowaniem podmiotow
zagranicznych w Polsce. Powinna sie ona wyrazac nie tylko w odpowiednich
regulacjach prawnych, ale w UMOCNIENIU POZYCJI KONKURENCYJNEJ POLSKICH
MALYCH I SREDNICH FIRM, W PROMOWANIU ICH DOSTEPU DO FINANSOW, NOWYCH
RYNKOW ZBYTU I SPECJALISTYCZNYCH USLUG MARKETINGOWYCH. Potrzebna jest
polityka proeksportowa, jaka prowadza kraje, z ktorych pochodza
inwestycje zagraniczne.
Wezmy, np. Stany Zjednoczone, ktore chociaz sa oredownikiem wolnego
handlu na swiecie, to PROWADZA POLITYKE NEOPROTEKCJONISTYCZNA, dazac
przy pomocy wszelkich srodkow do utrzymania nadwyzki w bilansie
platniczym, ochrony niektorych galezi wlasnego przemyslu i zatrudnienia
przez ograniczenie importu oraz promocji wlasnego eksportu za pomoca
subsydiow, wspierania prac badawczo-rozwojowych, popierania ekspansji
handlowej wlasnych przedsiebiorstw miedzynarodowych.
Agnieszka Stelmach
(Nasz Dziennik 7.8.2000)
======================================================
Lista 'Prawica' Owner: <[EMAIL PROTECTED]>
