Izgoreo deo manastira Hilandara
Nema ljudskih žrtava. Vatra potpuno uništila Beli konak iz 16. veka, 50 monaških kelija… Izgorelo i više starih ikona. Oštećene freske iz 14. veka u crkvi Svetih arhanđela
BEOGRAD/ATINA, SOLUN - U stravičnom požaru koji je izbio juče ujutro oko 1 sat u Svetoj carskoj Lavri manastira Hilandar na Svetoj gori izgorela je četvrtina manastirskog kompleksa.
Na sreću, ljudskih žrtava nije bilo, ali je vatra, koja se strahovitom brzinom proširila manastirskim kompleksom, potpuno uništila Beli konak iz 16. veka, 50 monaških kelija, gostoprimnicu, administrativnu upravu manastira, igumanovu kancelariju i knjižaru. Strahuje se da je u požaru stradalo više vrednih ikona i da je oštećena i crkva Svetih arhanđela i freske u njoj iz 14. veka.
- Prema informacijama koje sam dobio od
Ministarstva inostranih poslova Grčke, Ministarstva kulture i guvernera Svete
gore gospodina Kazimiroglua, na sreću, nisu izgoreli manastirska riznica, arhiva
i biblioteka, koji se nalaze iza pirga Svetog Save, na istočnoj strani
manastirskog zdanja, izjavio je za "Glas javnosti" Dušan T. Bataković, ambasador
SCG u Grčkoj, koji je juče popodne posetio manastir Hilandar. Van domašaja
vatrene stihije ostala je i glavna crkva - katolikon Vavedenja presvete
Bogorodice.
Prema prvim informacijama, katastrofalni požar koji je teško oštetio ovu svetinju, izbio je ubrzo posle ponoći (po našem vremenu), u noći između srede i četvrtka. Uzrok nesreće za sada nije poznat, ali vatrogasci pretpostavljaju da su u pitanju ili neispravne instalacije ili da je negde zaboravljeno grejno telo. Vatrena stihija besnela je više sati, a požar je lokalizovan tek oko 14 časova.
 | ||||
 |
|
Zadužbina Nemanjića Hilandar su osnovali otac i sin, Simeon i Sava (Stefan Nemanja, rodonačelnik loze Nemanjića i njegov najmlađi sin Rastko), 1198. godine, na mestu starog grčkog manastira Helandarion iz 10. veka. O najstarijoj crkvi koju su podigli Simeon i Sava zna se vrlo malo, a kasnije je najveći srpski ktitor, kralj Milutin, podigao glavnu crkvu posvećenu Vavedenju presvete Bogorodice. U sklopu manastirskog kompleksa ukupno ima 12 crkava. Manastir Hilandar nalazi se na Svetoj gori (Atos), jedinoj monaškoj državi na svetu, na "trećem prstu" grčkog poluostrva Halkidiki. Hilandar je jedini srpski hram od ukupno 20 velikih samostalnih manastira na Svetoj gori. U svetinji je trenutno tridesetak monaha. |
|
|
 |
| |||
|
| |||
| ||||
- Požar je zahvatio severozapadni i severoistočni deo manastirskih zdanja. Bratstvo manastira, potpomognuto radnicima, uspelo je da zaustavi širenje požara u pravcu pirga Svetog Save i riznice s jedne, i u pravcu trpezarije, s druge strane. U gašenju požara i njegovoj lokalizaciji učestvovalo je i pet vatrogasnih vozila pristiglih iz Kareje, administrativnog sedišta Svete gore i Poligirosa, grada na poluostrvu Halkidiki. Trenutno je nemoguće proceniti materijalnu štetu, jer je pristup objektima koji su goreli još uvek nemoguć, ali je ona nesumnjivo ogromna, izjavio je Milivoj Ranđić, direktor zadužbine Svetog manastira Hilandara u Beogradu.
Severoistočni deo zdanja - Beli konak - koji se pruža od glavnog ulaza manastirskog kompleksa do pirga Svetog Save, posle kelija Svetih Simeona i Save najstariji je deo kompleksa, podignut 1598. godine. Pomenute godine sagrađena su dva sprata, dok su treći i četvrti kasnije dozidani, a do požara se nalazio u fazi generalne obnove. Požar se proširio sve do crkve Svetih arhanđela, u podnožju pirga Svetog Save (koja je uz glavnu crkvu jedina izvan konaka) u kojoj su se nalazile vredne ikone i freske iz 14. veka. Ovu crkvu podigao je car Dušan.
U severozapadnom delu, koji se prostirao od ulaza
do trpezarije i koji datira iz 1821. godine, nalazila se administrativna uprava
manastira sa kancelarijom igumana Mojsija, knjižara u kojoj su se prodavale
knjige i relikvije, monaške kelije kao i lepo uređena gostoprimnica i kelije za
smeštaj poklonika i gostiju. Ovaj deo manastirskog kompleksa nedavno je potpuno
obnovljen, a u njemu se nalazilo više desetina ikona i drugih vrednih
predmeta.
Konzul SCG u Solunu Jugoslav Vukadinović izjavio je za naš list da u gašenju požara nisu upotrebljeni avioni "kanaderi", jer bi oni vodom mogli izazvati još veća oštećenja na manastirskom kompleksu. Konzul Vukadinović je rekao da je veći broj naših građana koji borave u Trakiji i severnoj Grčkoj organizovano želeo da iz nekoliko luka krene na Svetu goru i pomogne u gašenju požara.
| ||||
|
|
Stradale i dve crkve Strahuje se da su u požaru nestale i dve crkve koje su se nalazile u sklopu Belog konaka - Svetog Nikole i Svetih četrdeset mučenika. Crkva Svetog Nikole sa istoimenim Pirgom, koja se nalazila iznad glavnog ulaza, podignuta je u 14. veku. U njoj su bile retke kompozicije svetog Nikole, patrona crkvice, a bio je očuvan i lep, pozlaćeni ikonostas sa carskim dverima i slikanim krstom. Crkva Svetih četrdeset sevastijskih mučenika nalazila se malo niže, prema pirgu Svetog Save, takođe u jednoj od prostorija ovog konaka. Podignuta je početkom 18. veka. U njoj nije bilo živopisa, osim jedne kompozicije Bogorodice sa Hristom, ali je bilo vrednih ikona. |
|
|
|
| |||
|
| |||
| ||||
Međutim, iguman Mojsije poručio je da su se bratstvu Hilandara pridružila i bratstva iz ostalih svetogorskih manastira, kao i veliki broj lokalnih Grka, da je broj angažovanih ljudi dovoljan, kao i da je požar lokalizovan i da je pod kontrolom. Grčka je juče popodne već uputila na Hilandar svoje eksperte za zaštitu vizantijskih spomenika i kulturne baštine. U tom timu su i raniji konzervatori koji su radili na Svetoj gori, ali i brojni stručnjaci - dobrovoljci.
Vukadinović je rekao da je šteta neprocenjiva, uz podatak da je Vlada Srbije samo u toku prošle godine uložila preko milion evra za revitalizaciju Belog konaka. "Nešto od toga se i može nekako nadoknaditi, ali gubitak svakog hilandarskog kamena je praktično nenadoknadiv", kaže Vukadinović, navodeći da je iguman Mojsije pre par dana boravio u našem konzulatu u Solunu i razgovarao o daljoj obnovi i revitalizaciji pojedinih delova Hilandara. Juče je bilo nemoguće telefonski kontaktirati bratstvo Hilandara jer je, kako nam je potvrđeno u konzulatu, požar oštetio telefonsku liniju.
Zadužbina manastira Hilandara će po prijemu informacije iz carske Lavre obavestiti javnost o razmerama požara, štete i drugim detaljima.
PETAR PAŠIĆ
MILORAD DODEROVIĆ
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||
