VESTI iz Frankfurta, 06.juni 2007.
ZORAN KRSTIC, PROFESOR CRKVENOG PRAVA, O DILEMAMA VERNIKA U DIJASPORI
PRAVOSLAVLJE BEZ GRANICA
• Srbi u rasejanju mogu da obave rezanje slavskog kolaca, krštenje ili
vencanje u bilo kojoj kanonski priznatoj sestrinskoj crkvi
DOGOVOR O KALENDARU: Protojerej Zoran Krstic
Medusrpski dijasporski crkveni sporovi koji su vec duže vreme u žiži
interesovanja javnosti, kao i prelazak pojedinih sveštenika i vernika iz
srpske u druge kanonske (zakonite) pravoslavne crkve izazvali su nedoumice u
vezi s ocuvanjem verskog i nacionalnog identiteta Srba u inostranstvu.
Brojni citaoci više puta obracali su se "Vestima" tražeci strucno
bogoslovsko tumacenje dileme od znacaja za religiozni život verujujuceg
pravoslavnog Srbina u rasejanju.
Bez namere da arbitriramo u sporovima, vec iskljucivo sa željom da izademo u
susret dijaspori, na najcešce postavljena pitanja "Vesti" su zatražile
odgovore od protojereja-stavrofora dr Zorana Krstica, profesora crkvenog
prava na Bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu.
Objašnjavajuci dilemu da li Srbi u rasejanju, koji su clanovi na primer
Carigradske patrijaršije mogu u njihovoj dijasporskoj parohiji za svoju
krsnu slavu obaviti obred secenja kolaca, proslavljati svetog Savu i
Vidovdan, organizovati veronauku ili dopunsku školu na srpskom jeziku, kao i
da im se bogosluženje vrši na srpskom ili crkvenoslovenskom i da im
sveštenik u kuci sveti vodicu, naš sagovornik kaže:
- Pravoslavna crkva je uvek i svuda poštovala i poštuje specificne lokalne
obicaje. Ne pokušava da ih zatre ili da sve potcini krutoj jednobraznosti
kada su ti obicaji u skladu s pravoslavnom verom. Tako da ako se neko od
Srba vernika nade u situaciji da zatraži obavljanje nekog specificno našeg
pravoslavnog obreda kakav je rezanje slavskog kolaca, teško je pretpostaviti
da bi to bilo koji sveštenik bilo koje pomesne pravoslavne crkve odbio da
uradi, pod uslovom da zna. Što se tice jezika, to zavisi od toga kojim
jezikom govori vecina vernika te parohije. Drugim recima, dopuštena je svaka
elasticnost u pogledu jezika i svih potreba vernika.
Patrijarh nije istocni papa
Zašto Carigradska patrijaršija nosi naziv Vaseljenska i da li je ona iznad
ostalih pomesnih pravoslavnih crkava, a njen patrijarh nad svim drugim
patrijarsima, odnosno pandan rimokatolickom papi?
- Arhiepiskop Konstantinovog grada (koji je po caru Konstantinu dobio ime
Konstantinopolj ili Carigrad, danas je to Istanbul, prim. aut.) nosi titulu
vaseljenski i ima prvenstvo casti medu crkvenim prestolima Istoka (danas to
znaci da je prvi medu jednakim pravoslavnim patrijarsima, prim. aut.) na
osnovu treceg kanona Drugog vaseljenskog sabora i 28. kanona Cetvrtog
vaseljenskog sabora iz vremena jedinstvene hrišcanske crkve. Nema govora da
bi danas vaseljenski patrijarh mogao biti na Istoku isto što i papa na
Zapadu jer je teološki pristup sasvim razlicit.
Prof. dr Krstic je takode kategorican da su sve svete tajne, poput krštenja,
vencanja, pricešca, kao i svi obredi (opelo, parastos, pomen, svecenje
vodice) apsolutno validni za srpsku crkvu, iako su obavljeni u drugim
kanonskim pravoslavnim crkvama.
Ukoliko se ta druga crkva drži novog gregorijanskog kalendara, a ne starog
julijanskog kao srpska, upitan da li onda i pripadajuci Srbi moraju velike
praznike i krsnu slavu proslavljati po novom kalendaru", Zoran Krstic
pojašnjava:
- Što se kalendara tice, to bi moglo da zavisi od pretežnog sastava vernika
odredene parohije. Najbolji primer je naša parohija u Johanezburgu koja je u
nadležnosti Aleksandrijske patrijaršije (novi kalendar), a opet se služi na
srpskom jeziku i svi praznici slave po starom kalendaru. Recju, ta se
parohija ni po cemu ne razlikuje od neke parohije u Srbiji, sem što
sveštenik u molitvama pominje nadležnog vladiku te crkve i njemu podnosi
godišnje izveštaje.
Dijaspora ozbiljan problem
Kada je rec o pravoslavnoj dijaspori u svetu, na nedoumicu da li Carigradska
patrijaršija ima primat nad drugim pravoslavnim crkvama koje imaju svoje
eparhije i parohije u rasejanju, ekspert za crkveno pravo kaže:
- Ne, nema, ali problem pravoslavne dijaspore je vrlo ozbiljan zbog
preplitanja jurisdikcija (nadležnosti) na istoj teritoriji što pravoslavno
kanonsko predanje niti poznaje, niti dozvoljava. Medutim, ovaj se problem ne
može rešiti preko noci, a ponajmanje ne silom, vec iskljucivo dogovorom i
saglasnošcu svih pomesnih pravoslavnih crkava.
Upitan šta je potrebno nekom pravoslavnom svešteniku, npr. srpskom, kada
namerava da iz svoje crkve ode da služi u drugu kanonsku pravoslavnu crkvu i
da li onda i hram, u kojem je on služio, sa pratecom infrastrukturom,
prelazi u nadležnost i vlasništvo te crkve, sagovornik "Vesti" objašnjava:
- Sveštenik bi nacelno mogao da bira ili da izrazi želju gde bi želeo da
služi, ali mu je za to potreban kanonski otpust (saglasnost) nadležnog
episkopa i kanonski prijem od episkopa kod koga želi da prede. Ukoliko se to
dogodi, prelazi samo on, a ne i njegova parohija, niti se titular (vlasnik)
imovine menja.
Odgovarajuci na nepoznanicu šta se dešava na meducrkvenom nivou kada neka
kanonska pravoslavna crkva primi sveštenika koji nema kanonski otpust ili je
rašcinjen od svog nadležnog episkopa u pravoslavnoj crkvi u kojoj je
prethodno služio, ili je spor u toku pred npr. velikim crkvenim sudom,
Krstic kaže:
- To je problematicna situacija koja može na razlicite nacine da bude
razrešena, pre svega razgovorom, kompromisima i dobrom voljom.
LITURGIJA NA OZRENU: Pravoslavna svecanost u Republici Srpskoj
R. LONCAR
<<image001.jpg>>
<<image002.jpg>>
