[sim] Slavija, drzava koje nema

[Miroslav Antic]

Title: Message

 

http://www.glas-javnosti.co.yu/danas/srpski/T03120202.shtml

 

Glas javnosti,

 

Sreda, 3. decembar, 2003.

 

Tema:

 

Češki san o ujedinjenju sa južnim Slovenima Slavija, država koje nema Kod vodećih čeških političara i intelektualaca se tokom Prvog svetskog rata pojavila ideja o personalnoj uniji i nekoj vrsti konfederacije između buduće Čehoslovačke i Jugoslavije (Srbo-Hrvatske, kako su je Česi tada zvali) PRAG (Tanjug) - Na jučerašnji dan pre 85 godina osnovana je Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca, kasnije nazvana Jugoslavija, koja se raspala u poslednjoj deceniji prošlog veka. Malo se, međutim, zna ili gotovo ništa o jednoj drugoj, još šire planiranoj zajednici naroda, koja je mogla nastati u vreme kada je na kraju Prvog svetskog rata osnovana Kraljevina SHS. Tu zajednicu konfederalnog karaktera između Čeha i Slovaka, s jedne, i Srba, Hrvata i Slovenaca, s druge strane, nazvanu Slavija, projektovali su tokom Prvog svetskog rata češki politički prvaci, pre svih Tomaš Garig Masarik i Karel Kramar. O tome se malo zna i nije se gotovo ništa pisalo u jugoslovenskoj istoriografiji - za razliku od češke, u kojoj je projekt Slavije svestrano obrađen i izučen, a često je pominjan i u publicistici. Lane je, na primer, ugledni češki nedeljnik "Tiden" ovoj temi posvetio mini feljton pod naslovom "San o ujedinjenju sa Južnim Slovenima". Kod Masarika i vodećih čeških političara i intelektualaca se tokom Prvog svetskog rata pojavila ideja o personalnoj uniji i nekoj vrsti konfederacije između buduće Čehoslovačke i Jugoslavije (Srbo-Hrvatske, kako su je Česi tada zvali). Srpski princ Aleksandar, odnosno regent buduće Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, bi preuzeo i češku kraljevsku krunu. A između dve buduće države, čehoslovačke i jugoslovenske, napravio bi se koridor i one bi se teritorijalno spojile. Taj koridor bi išao kroz Mađarsku, u blizini granice sa Austrijom, i međusobno bi izolovao ove dve zemlje i crno-žutu monarhiju bacio na otpad istorije. Taj slovenski koridor je, prema istoričarima, faktički postojao sve do 15 veka i povezivao je zapadne i južne Slovene. Prema svedočenjima putopisaca, na tom pravcu je moglo da se putuje danima i prolazi samo kroz sela sa slovenskim stanovništvom. Koridor, koji su crtali češki prvaci s predstavnicima jugoslovenske emigracije iz Austrougarske, obuhvatio bi oko 80.000 Hrvata koji su živeli u oblasti Šopronja i Mošonja, a pripao bi "Srbo-Hrvatskoj", ili bi bio podeljen između dve slovenske države. Od te ideje, koja je, očito, išla ispred vremena, odustalo se u sudaru s teškoćama i praktičnim problemima stvaranja dve nove države od razvalina Austrougarske i od Srbije, sa Crnom Gorom. U srpskoj političkoj i intelektualnoj eliti, koja je bila preokupirana ujedinjavanjem južnoslovenskih zemalja, ta ideja nije imala veći odjek i bila je gotovo ignorisana, mada je Čehoslovačka između dva rata bila bez sumnje najbliža zemlja Jugoslaviji i s najrazvijenijim bilateralnim vezama. Dve zemlje su veoma blisko na širem planu sarađivale u takozvanoj Maloj Antanti, koju mnogi istoričari smatraju nukleusom kasnije šire regionalne i evropske saradnje.