|
|
|
frankfurtske
VESTI
petak 05.mart, 2004.
SRPSKI MANASTIR NA
SVETOJ GORI ATOSKOJ U GRČKOJ JUČE POGODILA VELIKA
TRAGEDIJA
HILANDAR U PLAMENU
• Vatra progutala srednjovekovnu
crkvu pored pirga svetog Save, sa ikonosatasom i freskama iz 17. i 18.
veka, deo konaka iz 1821, obnovljeni Beli konak, podignut 1598. godine,
izjavio za "Vesti" Jugoslav Vukadinović, generalni konzul SCG u Solunu •
Iguman Mojsije i monasi u šoku |
|
|
Srpsku svetinju nad svetinjama, manastir Hilandar na
Svetoj gori atoskoj, u severnoj Grčkoj, u noći između srede i četvrtka
zahvatio je katastrofalni požar. U vatrenoj stihiji stradalo je više od
jedne trećine manastirskog kompleksa. Srećom, žrtava i povređenih monaha
nema, a uzrok požara i materijalna šteta tek treba da budu utvrđeni. Sa
vatrenom stihijom juče su se borili monasi i vatrogasci, a u pomoć su
pritekli i državljani SCG nastanjeni u tom delu Grčke.
- Požar je
buknuo između jedan i dva sata iza ponoći na krovu iznad knjižare, koja se
graniči sa velikom trpezarijom. Munjevito se širio preko krovova povezanih
objekata i u velikoj meri je uništio deo manastirskog kompleksa, sve do
pirga svetog Save. Izgoreo je severozapadni deo konaka, podignut 1821.
godine, koji je nedavno potpuno obnovljen. U vatrenoj stihiji stradao je
takođe severoistočni ili Beli konak, izgrađen 1598. godine, a sada je bio
u fazi generalne obnove - rekao je za "Vesti" Jugoslav Vukadinović,
generalni konzul SCG u Solunu. |
|
Uspon u
vreme Nemanjića |
|
Manastir je u nemanjićko doba doživeo svoj
najveći uspon. Bio je srce Srbije onog vremena. Pored duhovnog
i kulturno-prosvetnog delovanja, Hilandar je, u odnosu na
ondašnju Vizantiju, predstavljao i odgovarajući politički
faktor. Drugi uspon, ali drugačije motivisan, ne samo
Hilandara već i srpskog monaštva na celoj Svetoj Gori, kako se
navodi u istorijskim spisima, desio se posle Kosovske bitke. U
to vreme je pored "krcatog" Hilandara, kupljen i "napunjen"
zapušteni grčki manastir Svetog Pavla, pa obnovljen i
nastanjen manastir Konstamonit. U to doba nije bilo
svetogorskog manastira ili skita gde nije bilo Srba. U tursko
doba položaj Hilandara se naglo pogoršao, da bi u jednom
trenutku pripao Bugarima. Međutim, 1896. godine, zahvaljujući
novčanoj pomoći kralja Aleksandra Obrenovića, Hilandar je
ponovo postao
srpski. | |
U gašenju požara, koji je posle višečasovne borbe s
plamenim jezicima juče popodne ugašen, učestvovalo je 25 srpskih
monaha, kojima je u zoru pritekla u pomoć vatrogasna služba iz Kareje,
administrativnog sedišta Svete gore, kao i vatrogasci iz Poligirosa, grada
na Halkidikiju.
- Iguman Mojsije i monasi su u potpunom šoku. Plačući
su se borili sa vatrom celu noć. U svitanje su im u pomoć pritekle grčke
vatrogasne službe sa cisternama, međutim, u gašnje plamene stihije nisu
uključeni avioni, jer su iz grčkog Ministarstva kulture smatrali da bi
veliki mlazevi vode iz vazduha napravili dodatnu štetu Hilandaru - kaže
Vukadinović. |
|
Goreo i
1772. godine |
|
Hilandar je izgrađen 1188. godine. Podigli su
ga sveti Sava i njegov otac sveti Simeon Mirotočivi. Tokom
više od osam vekova postojanja Hilandar je na srpsku državu i
narod u određenim istorijskim periodima imao presudan značaj.
U požaru 1772. godine bio je uništen. Hilandar je tokom svog
postojanja zadesilo još nekoliko manjih požara. Legenda kaže
da je u jednoj vatrenoj stihiji kojom je bila zahvaćena Sveta
gora atoska, prestona ikona Bogorodice Trojeručice, koju su
monasi izneli ispred Hilandara, spasla ovaj srpski manastir od
požara. Plameni jezici su pred ikonom ustuknuli, navode
crkveni
istoričari. | |
On dodaje da su juče u ranu zoru hilandarskim kaluđerima
u pomoć počeli da pristižu i državljani SCG nastanjeni u tom delu Grčke
(Severna Makedonija i Trakija), kao i da su put Hilandara iz Beograda
krenuli predstavnici Zavoda za zaštitu spomenika kulture Republike Srbije,
kao i vodeće ličnosti našeg diplomatsko-konzularnog predstavništva.
-
Tragedija je velika, jer je Hilandar od neprocenjivog duhovnog, kulturnog
i istorijskog značaja. Posledice će, bojim se, biti dugotrajne, a uzrok
požara i pričinjena šteta tek utvrđeni. U severozapadnom krilu je izgoreo
administrativni centar Hilandara, odaje igumana, prvog i drugog
manastirskog epitropa, gostoprimnica i knjižara. |
|
Neprocenjivo
blago |
|
U hilandarskoj riznici čuvaju se dragocenosti
od neprocenjive vrednosti: čuveni portativni mozaik Bogorodice
iz 12. veka, oltarske zavese - dar monahinje Jefimije, a na
samom prestolu je čudotvorna ikona Presvete Bogorodice
Trojeručice i jedan diptih sa 24 minijature na pergamentu, iz
13. veka. Tu je i najveća zbirka moštiju svetitelja, zatim
čuvene srpske zbirke srednjovekovnih ikona, među kojima je,
kažu, i osam čudotvornih. Tu je i najveća srpska zbirka starih
bakropisnih i bakroreznih ploča, i najveća kolekcija raznih
bogoslužbenih predmeta, tekstila i svešteničkih odeždi. Tokom
osam vekova u Hilandaru je sakupljen i najveći diplomatar u
zlatopečatnim poveljama i dragocenim pismima, kao i najveća
kolekcija naše kamenorezačke i duborezačke umetnosti,
kolekcija keramike, porcelana, stakla, arhitektonska dobra,
biserje, navode
monasi. | |
Telefonske linije sa manastirom su u prekidu, a prema
informacijama Studija B, zapaljeni konaci sui počeli da se urušavaju.
Stradala je, takođe, srednjovekovna crkva pored pirga svetog Save, u kojoj
je vatra progutala ikonostas i freske iz 17. i 18. veka. Sreća u nesreći
je da su izvan plamene stihije ostali crkva kralja Milutina, manastirska
riznica, arhiv i biblioteka sa dragocenostima od neprocenjive vrednosti,
mada su povezani sa delovima kompleksa koji su goreli. Takođe na veliku
sreću, veliki broj eksponata je sačuvan, jer su bili u jednoj prostoriji
koja je bila namenjana upravo za njihovo čuvanje do izlaganja u delu koji
je sad nažalost izgoreo - rekao nam je generalni konzul
Vukadinović. |
|
Žiro-račun
uz blagoslov patrijarha |
|
Na molbu mnogobrojnih vernika koji žele da
pomognu Hilandaru, patrijarh Pavle je blagoslovio otvaranje
žiro-računa za donacije.
Računi su otvoreni kod Privredne
banke Beograd D. D. i to: dinarski br.
908-25501-08-5070-1810003, a devizni br. 5428-0588005.
Poglavar Srpske pravoslavne crkve se unapred zahvaljuje svim
donatorima. | | |
|
|
|
|
|
R. Lonačar |
| http://home.cogeco.ca/~miroslav/Hilandar/
|
